Testament pozwala zdecydować, kto otrzyma majątek po śmierci jego właściciela. Sam fakt, że od sporządzenia dokumentu minęło wiele lat, nie oznacza jednak utraty jego ważności.
Znaczenie ma przede wszystkim to, czy ostatnia wola została wyrażona zgodnie z przepisami i czy nie wystąpiły okoliczności, które mogą podważyć jej skuteczność. Dlatego warto znać zasady dotyczące sporządzania testamentu, zanim dojdzie do sporu o spadek.
Błędy formalne mogą przekreślić ostatnią wolę
Testament można sporządzić w kilku formach, ale każda z nich wiąże się z określonymi wymaganiami. Dokument własnoręczny powinien zostać w całości napisany przez testatora, a następnie podpisany. Można również skorzystać z pomocy notariusza. Istnieje także testament allograficzny, sporządzany w formie protokołu w obecności uprawnionego urzędnika i dwóch świadków.
Niedochowanie wymaganych formalności może sprawić, że dokument nie wywoła zamierzonych skutków prawnych. Samo zapisanie swojej woli na komputerze i wydrukowanie kartki nie zastępuje testamentu własnoręcznego, jeśli nie spełniono wymogów przewidzianych dla tej formy.
Kiedy są podstawy do podważenia testamentu?
Ważność testamentu może zostać zakwestionowana nie tylko z powodu błędów w jego sporządzeniu. Zgodnie z art. 945 § 1 Kodeksu cywilnego nieważny może być dokument sporządzony pod wpływem groźby lub błędu, który uzasadnia przypuszczenie, że bez niego testator nie sporządziłby testamentu tej treści. Znaczenie ma również stan wyłączający świadome albo swobodne podjęcie decyzji i wyrażenie woli.
W praktyce przy ocenie dokumentu istotne mogą być między innymi:
- okoliczności, w jakich powstał testament,
- stan osoby sporządzającej ostatnią wolę,
- spełnienie wymogów formalnych właściwych dla danej formy.
Samo niezadowolenie spadkobiercy z treści dokumentu nie oznacza jeszcze, że istnieją podstawy do uznania go za nieważny.
Jak zwiększyć pewność, że testament będzie ważny?
Jednym ze sposobów ograniczenia ryzyka błędów jest sporządzenie testamentu u notariusza.
Profesjonalne przygotowanie dokumentu pomaga zachować wymaganą formę i zmniejsza ryzyko uchybień formalnych. Warto też zadbać o to, by treść ostatniej woli była jednoznaczna i nie pozostawiała wątpliwości co do wskazanych spadkobierców.
Osobne zasady dotyczą testamentów szczególnych, w tym ustnych. W określonych przypadkach ich moc jest ograniczona czasowo: co do zasady tracą one ważność po upływie sześciu miesięcy od ustania okoliczności uzasadniających zastosowanie takiej formy, chyba że spadkodawca umrze wcześniej. Jeśli pojawiają się wątpliwości co do dokumentu, warto sprawdzić przepisy i skonsultować konkretną sytuację z prawnikiem lub notariuszem.
Czytaj też:
Wielu Polaków popełnia ten sam błąd. Zachowek może zaskoczyć właścicieli mieszkań Czytaj też:
Kto dziedziczy po ojcu? Zaskakujące zasady podziału majątku