Ponad dwa lata temu premier Donald Tusk powołał Międzyresortowy Zespół do spraw Funduszu Kościelnego, aby opracować nową koncepcję finansowania związków wyznaniowych i zmienić zasady opłacania ubezpieczeń duchownych z budżetu państwa.
Celem było wywiązanie się z obietnicy wyborczej dotyczącej reformy lub likwidacji Funduszu Kościelnego i zastąpienia go m.in. dobrowolnym odpisem podatkowym.
Fundusz Kościelny korzystniejszy dla budżetu państwa. Kosztowny odpis podatkowy
Międzyresortowy Zespół pod przewodnictwem wiceszefa MON Pawła Bejdy przeanalizował cztery główne modele transformacji finansowania Kościołów. W piśmie do marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Włodzimierza Czarzastego, wiceminister Bejda napisał, że „nie uzyskały dotychczas akceptacji Ministra Finansów, który wskazuje na konieczność uwzględnienia aktualnych uwarunkowań budżetowych państwa”.
Analizy obejmowały m.in. finansowanie składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne duchownych, finansowanie działalności społecznej prowadzonej przez Kościoły i inne związki wyznaniowe oraz ochronę i konserwację zabytkowych obiektów sakralnych.
Z wyliczeń rządowych wynika, że opcja dobrowolnego odpisu podatkowego przez wiernych mogłaby uszczuplić budżet państwa o około 1–2 mld zł rocznie, co przewyższa obecne wydatki na Fundusz Kościelny.
Kościół ma więcej wpływów niż Fundusz Kościelny. Datki od wiernych i działalność gospodarcza
Zespół przeanalizował dwa warianty przekazania przez podatników 2 proc. należnego podatku dochodowego od osób fizycznych na rzecz Kościołów przy wpływach z PIT w 2025 roki na poziomie około 200 mld zł.
Gdyby 50 proc. podatników zdecydowało się na przekazanie części podatku związkom wyznaniowym, uszczuplenie dochodów budżetu państwa wyniosłoby około 2 mld zł. Przy założeniu, że taką decyzję podjęłoby 25 proc. podatników, kwota ta wyniosłaby około 1 mld zł.
Według danych GUS, dominującym wyznaniem w Polsce jest Kościół katolicki obrządku łacińskiego. Zbiorowość wiernych zaliczających się do Kościoła rzymskokatolickiego stanowi (według ostatniego spisu powszechnego) 33 729 tys. osób, co stanowi 87,6 proc. ogółu ludności.
W 2026 roku Fundusz Kościelny wynosi 272,56 mln zł. Datki od wiernych podczas mszy - zgodnie z art. 21 ust. 2 Konkordatu między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską – są zwolnione z podatku.
Poza ofiarami wiernych i dotacjami z Funduszu Kościelnego – parafie Kościoła katolickiego, czerpią także dochody z działalności gospodarczej, takiej jak wynajem nieruchomości, sprzedaż dewocjonaliów (czyli przedmiotów kultu religijnego, zwykle niewielkich rozmiarów, wykorzystywanych w praktykach religijnych i stanowiących symbol wiary) czy prowadzenie cmentarzy.
Czytaj też:
Darowizna na cele religijne to też ulga podatkowa. Jak z niej skorzystać? Czytaj też:
Będzie podatek od tacy? Minister finansów rozwiewa wątpliwości