Koniec papierologii? Rewolucyjne zmiany w przepisach dotyczących dziedziczenia i prawa spadkowego wyraźnie upraszczają formalności. Nowelizacja obejmuje zarówno kwestie związane z wpisami do ksiąg wieczystych, jak i rozliczaniem spadków oraz darowizn. W praktyce oznacza to mniej biurokracji, krótszy czas oczekiwania i większą przejrzystość dla spadkobierców.
Dziedziczenie nieruchomości szybciej i prościej
Dzięki nowym przepisom, wprowadzonym ustawą z dnia 21 listopada 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo o notariacie oraz ustawy o księgach wieczystych i hipotece – spadkobiercy będą mieli mniej formalności związanych z dziedziczeniem nieruchomości. Jedną z najważniejszych zmian jest uproszczenie procedury wpisu do księgi wieczystej po nabyciu spadku. Dotychczas cały proces był rozciągnięty w czasie i wymagał kilku etapów oraz odrębnych decyzji sądu. Po sporządzeniu aktu poświadczenia dziedziczenia pojawiała się najpierw wzmianka, a dopiero później właściwy wpis.
Nowe przepisy eliminują ten schemat. Zamiast kilku decyzji wystarczy jedno postanowienie, które od razu porządkuje stan prawny nieruchomości. Dodatkowo notariusz może – na wniosek zainteresowanych – złożyć elektroniczny wniosek o wpis bezpośrednio przy sporządzaniu dokumentów.
Najważniejsze zmiany:
- jeden wpis zamiast kilku decyzji sądu,
- możliwość składania wniosków elektronicznie przez notariusza,
- ograniczenie formalności po stronie spadkobiercy.
Koniec „martwego czasu” i więcej przejrzystości
Dotychczasowy system powodował powstawanie tzw. „martwego czasu” – okresu, w którym stan prawny nieruchomości nie był w pełni uregulowany. Nowelizacja znacząco skraca ten etap, co ma szczególne znaczenie przy sprzedaży lub zabezpieczaniu nieruchomości.
Wprowadzono także obowiązek złożenia oświadczenia o składzie spadku już na etapie sporządzania protokołu dziedziczenia. Notariusz ustali, czy w skład majątku wchodzą prawa do nieruchomości, takie jak własność czy użytkowanie wieczyste.
Dzięki temu:
- kluczowe informacje są zbierane na początku procedury,
- zmniejsza się ryzyko błędów i braków formalnych,
- cały proces staje się bardziej przejrzysty dla stron.
Darowizny i spadki bez zbędnych formalności
Zmiany obejmują również darowizny i kwestie podatkowe. W wielu przypadkach znika obowiązek przedstawiania zaświadczenia z urzędu skarbowego przy sprzedaży lub obciążaniu majątku nabytego nieodpłatnie, np. w drodze spadku.
Dotyczy to sytuacji, gdy majątek pochodzi od najbliższej rodziny i korzysta ze zwolnienia podatkowego. Warunkiem pozostaje jednak zgłoszenie nabycia w odpowiednim terminie.
Nowelizacja upraszcza też rozliczenia związane z prywatnymi rentami – zamiast comiesięcznych deklaracji wystarczy jedno rozliczenie.
Czytaj też:
Kiedy testament traci ważność? Sprawdź, zanim będzie za późno
Mniej biurokracji?
Zmiany w prawie spadkowym mają przede wszystkim ograniczyć formalności i przyspieszyć procedury. W praktyce oznacza to mniej wizyt w urzędach, mniej dokumentów i szybsze załatwienie spraw związanych z dziedziczeniem.
Nowe przepisy porządkują także moment powstania obowiązku podatkowego oraz sposób wyliczania wartości świadczeń, co ma ograniczyć niejasności interpretacyjne.
Dla wielu osób to realne ułatwienie – zwłaszcza w sytuacjach, gdy dziedziczenie dotyczy nieruchomości lub wiąże się z koniecznością szybkiego uregulowania spraw majątkowych. Eksperci podkreślają, że zmiany to krok w stronę uproszczenia systemu i większej dostępności procedur dla obywateli.
Czytaj też:
Kto dostanie spadek po bezdzietnej ciotce? Testament może namieszać