ZUS skasuje miliony złotych długów. Nie każdy powinien się cieszyć

Tysiące osób mogą wkrótce pozbyć się wieloletnich zaległości wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS).

Od 1 maja 2027 roku ZUS automatycznie umorzy zobowiązania powstałe przed 1999 rokiem. Nie będzie trzeba składać wniosków ani odwiedzać urzędu.

Łączna kwota anulowanych należności ma wynieść około 315 mln zł. Jest jednak ważny szczegół: dla niektórych dłużników umorzenie może oznaczać mniej korzystne wyliczenie przyszłej emerytury.

Stare zaległości znikną automatycznie. ZUS nie będzie czekał na wnioski

Zmiany obejmą zobowiązania powstałe przed 1 stycznia 1999 roku. Chodzi przede wszystkim o nieopłacone składki na ubezpieczenia społeczne, ale również zaległości wobec Funduszu Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Umorzenie będzie dotyczyło także odsetek za zwłokę, dodatkowych opłat, opłat prolongacyjnych oraz kosztów upomnień i egzekucji.

Według szacunków rozwiązanie obejmie około 7,1 tys. płatników składek. Cała operacja ma zostać przeprowadzona z mocy prawa 1 maja 2027 roku. Zainteresowani nie będą musieli podejmować żadnych działań, by pozbyć się zadłużenia. Po dokonaniu umorzenia ZUS przekaże im odpowiednią informację za pośrednictwem portalu eZUS albo na ostatni podany adres korespondencyjny.

Można odmówić umorzenia. Jest tylko 30 dni na decyzję

Nowe przepisy pozostawiają możliwość rezygnacji z automatycznego anulowania zaległości. Osoby, które nie chcą skorzystać z tej opcji, będą mogły złożyć oświadczenie w ciągu 30 dni od otrzymania zawiadomienia z ZUS. Trzeba jednak pamiętać, że decyzja obejmie wszystkie należności danej osoby. Nie będzie można zachować wyłącznie wybranych zobowiązań, na przykład tych związanych ze składkami za pracowników.

Oświadczenie o rezygnacji będzie wiążące – nie będzie można go później zmienić ani wycofać. W takim przypadku nie zakończą się również postępowania egzekucyjne dotyczące pozostawionych długów. Jeśli natomiast należności zostaną umorzone, wygasną także umowy ratalne dotyczące tych zobowiązań, a egzekucja zostanie zakończona.

Zmiany obejmą ponadto zabezpieczenia ustanowione na majątku dłużników. Jeżeli zaległość była zabezpieczona hipoteką, ZUS wyda dokument potrzebny do wystąpienia o jej wykreślenie z księgi wieczystej. W przypadku zastawu na ruchomości Zakład zwróci się do właściwego urzędu skarbowego o usunięcie zabezpieczenia.

Umorzenie długów może obniżyć emeryturę

Największą ostrożność powinny zachować osoby, których zadłużenie dotyczyło składek na ich własne ubezpieczenia społeczne lub ubezpieczenia osób współpracujących. Umorzone okresy nie zostaną bowiem uwzględnione przy ustalaniu kapitału początkowego. Składki, które zostaną anulowane, nie podwyższą również podstawy obliczenia przyszłej emerytury.

Może to mieć znaczenie nie tylko dla wysokości świadczenia, ale także przy ustalaniu prawa do emerytury, renty i innych świadczeń zależnych od okresów składkowych oraz nieskładkowych. Jest jednak wyjątek: okresy, za które umorzono zaległe składki na własne ubezpieczenia społeczne, będą nadal zaliczane do stażu pracy w rozumieniu Kodeksu pracy.

Ustawę przygotowaną przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podpisał prezydent Karol Nawrocki 4 listopada 2026 roku. Resort uzasadnia zmianę niską skutecznością odzyskiwania bardzo starych należności. Z przedstawionych wyliczeń wynika, że przez następne 10 lat prowadzenie egzekucji mogłoby kosztować około 135 mln zł, podczas gdy spodziewane wpływy wyniosłyby zaledwie 13,9 mln zł. W ocenie ministerstwa dalsze dochodzenie tych zobowiązań byłoby więc nieopłacalne. Dla dłużników umorzenie oznacza ulgę, ale osoby, których dotyczą składki emerytalne, powinny dokładnie rozważyć, czy nie skorzystać z możliwości rezygnacji.