Emerytura zbliżona wysokością do pensji – kto ma za to zapłacić?

Chociaż to od ponad 20 lat tylko złudzenie, 55 proc. Polaków oczekuje emerytury w wysokości od 50 do 100 proc. obecnej pensji. Jednocześnie 42 proc. społeczeństwa uważa, że odpowiedzialność za zabezpieczenie finansowe na starość powinna być współdzielona pomiędzy państwo, pracodawcę i obywatela – wynika z badania Financial Wellness Index od Finax.

Celem reformy emerytalnej, która weszła w życie 1 stycznia 1999 roku, było zastąpienie niewydolnego systemu opartego wyłącznie na umowie pokoleniowej systemem mieszanym, który miał zapewnić stabilność finansową oraz silniejszy związek między wpłaconą składką do ZUS a wysokością emerytury. Dla dużej grupy Polaków sprawa jest nadal niejasna.

Jak działa polski system emerytalny w 2026 roku?

Prawdą jest, że zmiany w systemie emerytalnym nie objęły wszystkich Polaków w jednakowy sposób. Osoby urodzone przed 1 stycznia 1949 roku pozostały w starym systemie i ich emerytura jest obliczana na starych zasadach. Osoby urodzone między 1 stycznia 1949 a 31 grudnia 1968 roku mogły wybrać tzw. „starą” lub „nową” emeryturę w zależności od stażu pracy. Osoby urodzone po 31 grudnia 1968 roku są objęte w pełni nowym, obowiązkowym systemem emerytalnym, w którym funkcjonuje I, II i III filar.

• I Filar jest obowiązkowy – to ZUS. Tu trafiają składki emerytalne z pensji, a na kontach zapisywana jest ich wartość waloryzowana rocznym wskaźnikiem (zależnym od wzrostu gospodarczego i inflacji).
• II Filar był również obowiązkowy – to OFE, czyli Otwarte Fundusze Emerytalne. Część składki (w 1999 roku ok. 7,3 proc. z ponad 19 proc. podstawy wymiaru) trafiała do prywatnych OFE, gdzie była inwestowana na rynku kapitałowym. Od 2014 roku przynależność do OFE jest dobrowolna, a decyzję o przekazywaniu części składki do OFE podejmuje się samodzielnie. Przy braku OFE cala składka idzie prosto do ZUS.
• III Filar jest dobrowolny. To dodatkowe oszczędzanie na emeryturę, np. w ramach IKE (Indywidualne Konta Emerytalne) lub Pracowniczych Planach Kapitałowych (PPK), Pracowniczych Programów Emerytalnych (PPE),, w IKZE (Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego) lub OIPE (Ogólnoeuropejski Indywidualny Produkt Emerytalny).

Kto powinien dbać o wysokość emerytury Polaków?

42 proc. pytanych Polaków uważa, że odpowiedzialność za przyszłą emeryturę powinna być współdzielona pomiędzy państwo, pracodawców i obywateli. 28 proc. respondentów wskazuje przede wszystkim na państwo, a 14 proc. uważa, że za emeryturę powinniśmy odpowiadać głównie sami. 5 proc. badanych wskazuje na pracodawców jako główny filar systemu.

Kobiety częściej wybierają model współdzielonej odpowiedzialności, podczas gdy mężczyźni częściej podkreślają znaczenie indywidualnego działania. Z kolei osoby w wieku 45–54 lata relatywnie częściej wskazują na rolę państwa, a najmłodsi respondenci większe znaczenie przypisują pracodawcom – wynika z z badania Financial Wellness Index od Finax. – Rośnie świadomość, że przyszła emerytura nie będzie opierała się wyłącznie na państwowym systemie – uważa Przemysław Barankiewicz, szef Finax na Polskę.