Związki nieformalne a spółdzielnia. Umowa o wspólnym pożyciu

Nie jest łatwo odziedziczyć udziały w spółdzielni, kiedy wspólnie mieszkająca para nie ma ślubu. Umowa o wspólnym pożyciu ma za zadanie ochronić majątek osób w nieformalnych związkach zarówno różnej, jak i tej samej płci.

To kluczowy element rządowego projektu ustawy o statusie osoby najbliższej, nad którym prace w Sejmie rozpoczęły się na początku 2026 roku.

Trzecia strona umowy ze spółdzielnią mieszkaniową

Umowa będzie zawierana przed notariuszem i rejestrowana w Urzędzie Stanu Cywilnego. Będzie można ją rozwiązać bez udziału sądu, składając oświadczenie przed notariuszem. Umowa ustanie również w przypadku śmierci jednej ze stron lub zawarcia przez nią małżeństwa. Osoby, które zawrą taką umowę, zyskają status osoby najbliższej, a wraz z nim także możliwość wspólnego rozliczania się z podatków i zwolnienie od podatku od spadków i darowizn.

Trwają także prace nad przepisami wprowadzającymi do umów spółdzielczych „drugą stronę umowy o wspólnym pożyciu”. Jak wskazano w uzasadnieniu projektu, nowelizacja ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych ma na celu ochronę relacji majątkowych między stronami umowy o wspólnym pożyciu.

Kto ma regulować zobowiązania wobec spółdzielni?

Jaki jest cel proponowanych zmian? Dzięki nowej formie umowy partner lub partnerka osoby posiadającej tytuł prawny do lokalu zyska formalną podmiotowość w tym stosunku. Innymi słowy, zwiększy się bezpieczeństwo par w nieformalnych związkach, zwłaszcza w takich sytuacjach jak śmierć członka spółdzielni czy rozpad związku.

Elementem umowy o wspólnym pożyciu będą testamenty. Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, będzie podlegało dziedziczeniu na normalnych zasadach, co oznacza, że uprawniony musi w testamencie wskazać partnera jako osobę dziedziczącą. Tak samo będzie w przypadku odrębnej własności lokalu.

Doprecyzowania wymaga jeszcze kwestia odpowiedzialności za zobowiązania związane z lokalem. Wkrótce okaże się, czy obie strony umowy o wspólnym pożyciu będą odpowiadały solidarnie za opłaty wobec spółdzielni. Takie rozwiązanie powinno się znaleźć w przepisach, inaczej spółdzielnie mieszkaniowe będą miały kłopot w dochodzeniu należności.