Darowizna pieniężna „z ręki do ręki”. Kiedy fiskus może ukarać?
Darowizna pieniężna od najbliższych wydaje się prostym sposobem na wsparcie rodziny, ale eksperci ostrzegają: brak odpowiedniej dokumentacji może skutkować koniecznością zapłaty podatku. Problem pojawia się zwłaszcza w sytuacjach, gdy środki trafiają „z ręki do ręki”, a obdarowany nie udokumentuje ich na rachunku bankowym lub przekazem pocztowym.
Eksperci podkreślają, że sama terminowa deklaracja w urzędzie skarbowym nie wystarczy. Nawet otrzymanie darowizny od członka rodziny może stać się problematyczne, jeśli przepisy nie zostaną w pełni spełnione.
Warunki zwolnienia darowizny z podatku
Aby darowizna nie była objęta podatkiem, obdarowany musi spełnić określone warunki formalne. Wśród nich kluczowe jest udokumentowanie przekazania środków – najlepiej przelewem bankowym, wpłatą na SKOK lub przekazem pocztowym.
– Jeśli mamy rozważać de lege lata, to oba warunki zwolnienia z podatku od spadków i darowizn przy darowiznach od najbliższej rodziny stanowią swojego rodzaju pułapkę. Trzeba mieć bowiem świadomość, że nie tylko należy takiej darowizny udzielić za pośrednictwem rachunku bankowego albo w SKOK lub przekazem, ale także zgłosić w odpowiednim terminie organom skarbowym. Warunki te są przejawem najwyższego braku zaufania państwa do obywatela – zauważa mec. Marek Niczyporuk, radca prawny i doradca podatkowy, kancelaria Ars Aequi.
Kwota wolna od opodatkowania w I grupie podatkowej wynosi 36 120 zł na przestrzeni pięciu lat. Przekroczenie limitu wymaga rozliczenia podatku, który może wynieść od 3 proc. do 20 proc. wartości darowizny, w zależności od okoliczności i ewentualnych uchybień proceduralnych.
Stanowiska sądów
Niejasności prawne dotyczące darowizn pieniężnych prowadzą do sporów z fiskusem. Część sądów dopuszczała możliwość zwolnienia podatkowego dla najbliższych, gdy obdarowany wpłacał środki na rachunek po otrzymaniu gotówki.
– Sądy dopuszczały niekiedy możliwość skorzystania ze zwolnienia podatkowego dla osób najbliższych. Dotyczyło to sytuacji, gdy obdarowany, po otrzymaniu darowizny w gotówce, dokonywał wpłaty własnej na rachunek bankowy, a nie było wątpliwości co do tego, że darowizna faktycznie miała miejsce. Jednak Naczelny Sąd Administracyjny nie podzielił takiej praktyki orzeczniczej – zauważa dr Ewa Prejs, Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu
Eksperci zgodnie podkreślają, że obecny system wymaga szerokiej edukacji, aby podatnicy nie wpadali w pułapki wynikające z niewiedzy lub niedopatrzeń formalnych.
Bezpieczna darowizna pieniężna
Zdaniem specjalistów, edukacja jest kluczem do uniknięcia problemów. Podatki.gov.pl podaje podstawowe informacje, ale brakuje przykładów sytuacji, które najczęściej wywołują spory z fiskusem. Zwracają oni uwagę także na praktyczne zagadnienia, takie jak wpłata darowizny na rachunek dewelopera przy zakupie mieszkania, które może nie spełniać formalnych wymogów zwolnienia.
Eksperci rekomendują:
- dokumentowanie darowizny przelewem lub przekazem,
- pilnowanie terminowego zgłoszenia do urzędu,
- korzystanie z porad doradców podatkowych w przypadku większych kwot,
- edukację w rodzinach o limitach i zasadach zwolnienia z podatku.
Tylko takie podejście minimalizuje ryzyko, że darowizna stanie się nieplanowanym obciążeniem podatkowym i zapewnia bezpieczeństwo zarówno dla darczyńcy, jak i obdarowanego.