Droższy czynsz za mieszkania komunalne – podwyżki wszędzie

W 2025 roku rząd przyszykował nowelizację ustawy, która wprowadzi m.in. weryfikację dochodów co trzy lata, nowe zasady podwyżek czynszów oraz koniec automatycznego dziedziczenia lokali.

W grudniu 2025 roku projekt został przyjęty przez Sejm w pierwszym czytaniu, ale wprowadzono do niego jednak istotną poprawkę. Zakaz sprzedaży mieszkań z bonifikatą miałby obowiązywać od 30 czerwca 2027 roku, a nie, jak od 1 stycznia 2027 roku, jak przewidywała pierwsza wersja projektu.

Zmiana sytuacji finansowej samorządów to także zmiana dla najemców

Poselski projekt ma na celu przede wszystkim rozwiązanie problemu prywatyzacji na szeroką skalę mieszkań komunalnych z bonifikatą. Jeszcze w 1990 roku w mieszkaniowym zasobie gmin znajdowało się 1,98 mln lokali, w latach 2003–2022 gminy sprzedały łącznie 623 tys. lokali komunalnych, oddając w tym samym czasie do użytku zaledwie 45 tys. nowych mieszkań. W efekcie zasób komunalny skurczył się z około 2 mln lokali do niespełna 800 tys., a średni czas oczekiwania na mieszkanie komunalne wynosi dziś około trzech lat.

Sprzedaż lokali komunalnych przez gminy już nie jest uzasadniony stanem samorządowych finansów, ponieważ w przeciwieństwie do lat 1990-2000, mogą one korzystać z licznych programów wsparcia finansowego na remont i modernizację lokali mieszkalnych. Poza tym, samorządy chcą zwiększyć rotację lokali, zapewnić dostęp dla najbardziej potrzebujących i wyeliminować nadużycia, dlatego nowelizacja prawa obejmuje też wyższe, jednolite w całym kraju progi dochodowe, obowiązkową cykliczną weryfikację sytuacji finansowej najemców i proporcjonalne podwyżki czynszów w zależności od zarobków.

Dotychczasowe przepisy pozwalały gminom weryfikować dochody tylko w wybranych przypadkach, co sprzyjało nadużyciom. Od 2025 roku obowiązkowa kontrola obejmie wszystkich lokatorów co trzy lata (z wyłączeniem emerytów i osób z umiarkowanym lub znacznym stopniem niepełnosprawności). Kluczowe elementy nowego systemu to automatyczne pozyskiwanie danych z Krajowej Administracji Skarbowej, możliwość uwzględnienia wszystkich źródeł dochodu, w tym z umów cywilnoprawnych i działalności gospodarczej i obowiązek złożenia oświadczenia majątkowego w przypadku sporu.

O ile już wzrósł czynsz w 2026 roku w mieszkaniach komunalnych?

W Łodzi z bazowej stawki czynszu w 2025 roku (12,50 zł za m2) opłaty wzrosły w nowym roku do 14 zł za m2, a dla zasobu nowego i zrewitalizowanego – do 16,80 zł za m2. Manifestację lokatorów pod hasłem „Nie stać nas na wasze podwyżki” zorganizowało Łódzkie Stowarzyszenie Lokatorów. – Ta podwyżka spowoduje, że ludzi nie będzie stać, żeby płacić czynsz albo staną przed wyborem czynsz, prąd czy leki. A możemy się spodziewać kolejnych podwyżek cen – wody czy śmieci – tłumaczył mediom Dariusz Olszewski z Łódzkiego Stowarzyszenia Lokatorów.

Od 1 sierpnia 2026 roku stawka bazowa czynszu za najem komunalny wzrośnie we Wrocławiu z 8,9 zł do 11,4 zł miesięcznie za m2. Czynsze wzrosną więc o 28 proc. Wrocław ma łącznie prawie 30 tys. mieszkań komunalnych ulokowanych w kamienicach mających ponad 100 lat. To trzeci największy zasób w Polsce.

W Warszawie kwota bazowa za jeden metr od początku 2026 roku wzrosła z 13,08 do 13,55 zł. Dla przeciętnego mieszkania (60 mkw.) oznacza to zamianę z 784,8 zł na 813 zł miesięcznie. Bez zmian pozostaje stawka za lokal socjalny, która od grudnia 2023 roku wynosi 2 zł. Za to nawet o 2 tys. zł już wzrosły czynsze osobom po weryfikacji zarobków.

W miejskim zasobie znajduje się około 81 tysięcy lokali. To suma, w której skład wchodzą zarówno komunalne, socjalne, jak i TBS.