Chleb nasz powszedni. Niestety nie każdy jest tak samo zdrowy

W tradycji ludowej i chrześcijańskiej chleb był i nadal jest uważany za dar Boży, święty pokarm oraz oznakę dobrobytu, płodności i urodzaju. Z chlebem wiązało się wiele nakazów i zakazów – przed krojeniem kreślono na nim znak krzyża, upuszczenie okruszka czy bochenka wymagało jego ucałowania, a marnowanie jedzenia uchodziło za ciężkie przewinienie. Do dziś przetrwał w Polsce weselny zwyczaj obdarowywania nowożeńców bochenkiem, co ma zapewnić im dostatek.

Gdy w listopadzie 1918 roku Polska odzyskiwała niepodległość, kraj był wyniszczony przez I wojnę światową. Największym wyzwaniem nowego rządu, obok obrony granic, było wykarmienie obywateli. W tamtym okresie kromka chleba stała się gwarantem przetrwania młodego państwa. Dziś jest go w Polsce dużo, ale niekoniecznie zdrowego.

Wyjazdy Polaków „za chlebem”. Rozdawany „chleb niepodległości”

W polskiej historii chleb nigdy nie był wyłącznie produktem spożywczym – stał się synonimem wolności, godności ludzkiej, tożsamości narodowej oraz suwerenności gospodarczej. Krótko po odzyskaniu niepodległości władze musiały walczyć z plagą spekulacji i głodu. Sprawiedliwy podział zboża właściwie decydował o tym, czy polskie społeczeństwo utrzyma nowo zdobytą wolność, czy też pogrąży się w chaosie.

Miliony Polaków wyemigrowały z przyczyn ekonomicznych, czyli „za chlebem”. Najlepszym tego dowodem są wersy Cypriana Kamila Norwida z „Mojej piosnki”: „Do kraju tego, gdzie kruszynę chleba / Podnoszą z ziemi przez uszanowanie / Dla darów Nieba... / Tęskno mi, Panie”...

W 1956 roku Polacy wyszli na ulice wołając dosadnie: „Żądamy chleba i wolności”. Bo brak chleba, czyli podstawowego zabezpieczenia bytu, obnażał fałsz systemu komunistycznego i brak suwerenności. Powodem strajków lat 70.i 80. były podwyżki cen – także mąki.

Podczas oficjalnych obchodów Święta Niepodległości w wielu polskich miastach (np. w Lublinie czy Poznaniu) piekarze przygotowują tzw. „chleb niepodległości”. Jest on wypiekany według tradycyjnych receptur. Czy jest zdrowy?

Jak odróżnić dobry razowy chleb od chłamu? Pierwsze miejsce w składzie

Witaminy, potrzebne organizmowi ludzkiemu składniki mineralne oraz uczucie sytości zapewnia chleb razowy żytni na zakwasie. Fermentacja zakwasu w chlebie sprawia, że po jego spożyciu żołądek i trzustka wykonują mniej pracy, co u wielu osób zmniejsza uczucie ciężkości, wzdęcia czy gazy.

Chodzi także o neutralizację obecnego w mące pełnoziarnistej kwasu fitynowego, który wiąże cenne minerały (cynk, żelazo, magnez) utrudniając ich wchłanianie. Fermentacja na zakwasie aktywuje enzym (fitazę), który rozkłada kwas fitynowy, dzięki czemu organizm może łatwiej przyswoić te pierwiastki. Kwas mlekowy i octowy spowalniają opróżnianie żołądka i tempo wchłaniania węglowodanów, co prowadzi do bardziej stabilnego poziomu cukru we krwi po posiłku.

Prawdziwy chleb razowy jest ciężki, zbity i wilgotny. Powstaje z mąki typu 2000 (graham to typ 1850). Na pierwszym miejscu w składzie musi widnieć: mąka żytnia razowa typ 2000 lub mąka pszenna razowa. Jeśli w składzie na etykiecie wysoko znajduje się karmel, słód jęczmieny, ekstrakt słodowy lub cykoria, to znaczy, że chleb został sztucznie zabarwiony i tylko udaje razowy.